“ዓዲ እገለ ጽሩይ ዝስተ ማይ ተጠቃሚት ኮይና፡ ካብ ጥቕሚ ወጻኢ ኮይኑ ዝጸንሓ ቀረብ ጽሩይ ማይ ክጽገን መተሓሳሰቢ ቀሪቡ”

eritrea-solar-power-water-access-hlብተወልደብርሃን ገብረ

ካብ ዜናንታት መራኸቢ ኤርትራ

ወየዳኣ ነቐፌታ ከም ቁሪ ዝፍራሕ ኮይኑ’ምበር “ጽሩይ ዝስተ ማይ ንዓዲ እገለ ኣቲላ ኣብ ዓዲ እገለ ተደጊሙ” ዝብልን ኣብ ኣኼባታት ድማ ብኣንጻሩ “ካብ ጥቅሚ ወጻኢ ዝኾኑ ኣገልግሎት ጽሩይ ዝስተ ማይ ዓድታት ንኽጽገን ክሕሰበሉ” ዝብሉ ዜናታት ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ኤርትራ ዝተለምደ ድምጺ ኢዩ። እቲ ዘገረም “ክሕሰበሉ ኣለዎ” ዝብሉ ባዕሎም እቶም ኣማሓደርቲ ዝባሃሉ ኢዮም። ካብ ኣማሓደርቲ ሓሊፉ መን’ዩ ክሓስበሉ ዘለዎ ዘስደምም ጉዳይ ኢዩ። ኣብ ኣዋርሕ ዝግበር ኣኼባ ተጸቢኻ ነዚ ዘየላቡ ጉዳይ መፍትሒ ምጽባይ ክንዮ ብልሹው ምሕደራ እንታይ ምኽንያት ክዋሃቦ ከም ዝኽእል ኣይንፈልጥን። ማይ ኣይኮነን ንዓመታት ወይ ኣዋርሕ ንሳዓታት ወይ ደቓይቕ ምጽባይውን ማዕረ ክንደይ ከቢድ ምኳኑ ኣብ ሕቶ ዝኣቱ ኣይኮነን።

ንሎሚ ከም ኣብነት ዝወሰድኩዎ ናይ ዕለት 25 ጥሪ 2016 ዜና ኢሪ-ቲቪ  ኢዩ። ማለት ምምሕዳር ዞባ ጋሽ-ባርካ ኣብ ዝጸወዖ ኣኼባ ንጽሩይ ዝስተ ማይ ኣመልኪቱ ዝተመሓላለፈ ለበዋ። ምምሕዳር ኤርትራ ሓደ ካብ ቀዳሞት ሽግራቱ ብዘይካ  ቋንቋ ትሕተ ቅርጺ ጽገና ዝባሃል ቋንቋ ኣይፍለጥን ኢዩ። በዚ ምኽንያት ዝተሰርሓ ትሕተ ቅርጺ ክዓኑን ካብ ጥቕሚ ወጻኢ ክኸውንን ዝተለምደ ነገር ኢዩ። ብኣጋ ካብ ዘይ ምጽጋን እቲ ዕንወት ገዚፍ እቲ ክሳራ ዓቢዪ ይኸውን። ብቐንዱ ካኣ ህዝቢ ይጽገም ንሕማማት ይቃላዕን። እቶም ኣማሓደርቲ ብቐረባ ነቲ ጸገም ይፈልጥዎ ኢዮም። ግን ካኣ ክገብርዎ ዝኽእሉ ነገር የለን። ስለ ምንታይ?

  1. ምምሕዳራት ናይ ገዛእ ርእሶም በጀት ስለ ዘየብሎም
  2. ጨንፈራት ሚኒስትርታት ንጽገናታት (maintenance) ተባሂሉ ዝስላዕ ባጀት ስለ ዘየለብሎም
  3. ብቐንዱ ካኣ ቋንቋ ጽገና ቋንቋ መንግስቲ ኣይኮነን።

መብዛሕትኡ ጊዜ ቀረብ ጽሩይ ዝስተ ማይ ብምወላ ካለኦት ዘይመንግስታውያን ትካላት ስለ ዝግበር ቀጻልነት ናይዚ ቀረብ ዉሑስ ኣይኮነን። ኣብ ዝኾነ ስሩዕ ናይ መንግስቲ በጀት ንጽገና ዝስላዕ በጀት ዓቢዪ ክፋል ይሕዝ። ኣብ ናይ ኤርትራ ጉዳይ ምስ ንመጽእ ግን ብቐንዱ ስርዓተ-በጀት ብዘይካ ንሃልኪ ዝግበር ስሩዕ በጀት ዳርጋ የለን ምባል ይከኣል ኢዩ። ካብ ተሞኩረይ ዝተዓዘብኩዎ ነገር እንተ ሃሊዩ ምምሕዳራት ዞባ ከይ ተረፋ ኣይኮነን ጽገናታት ክገብራ ብሕጽረት ቀረብ መሳርሕታት ጽሕፈት (stationery supplies) ክሳቐያ ይረኣያ ኢየን።  እዚ ንምግናን ወይ ንምጽላም ዝብሎ ዘለኹ ኣይኮነን።

ዘይሩ ዘይሩ እቲ ማሕነቖ ብልሹው ምሕደራ ምኳኑ ንምግማቱ ኣየጸግምን ኢዩ። ጉዳይ ጽሩይ ዝስተ ማይ ከም ኣብነት ንምውሳድ እምበር እቲ ሽግር ኣብዚ የብቅዕ ማለት ኣይኮነን። ስለዚ ኣገልግሎታት ብግቡእን ብስሩዕን ንምቕራብ ኣብ ግንባር ዝስራዕ ሚኒስትሪ – ሚኒስትሪ ዞባዊ ምምሕዳር ኢዩ። ስለዚ ሚኒስተር ዞባዊ ምምሕዳር ካብ ዝደቀሰሉ ዓራት ተሲኡ ዝግባእ ኣገልግሎት ንህዝቢ ክህብን ነቲ ጸገም ካብ ስሩ መፍትሒ ክገብረሉን ንላቦ። ብዘይካ’ዚ ነዚ ሽግር ጽገናታት ንምፍታሕ (1) በጀት ብኣግባብ ምስላዕ (2) ሎሚ ብጻሓያዊ ጸዓት ዝጥቀማ ዓድታት እንዳበዝሓ ኣብ ዝኸዳሉ ዘለዋ ብኡ መጠን ድማ ኪኢላታት ምስልጣንን ምቑጻርን ይሓትት። ኣብ ዓመት ን10 ዓድታት ጽሩይ ማይ እንዳ ኣቕረብካ ካለኦት 20 ዕድታት ብሰንኪ ጉድለት እዋናዊ ጽገናታት ቀረብ ማይ ናብ ዝነበረኦ ዝምለሳ እንተ ኾይነን እንታይ ዓይነት ኣገልግሎት ይወሃብ ከም ዘሎ ንምርድኡ ኣየጸግምን ኢዩ።